My Prix
Columns

31-5-2011

Kunst als middel

Door: Anna Jordans

Sorry this text is currently not available in english - Als je op de hoogte wilt zijn van het talent en trends binnen de beeldende kunst moet je nu naar het Smart Project Space gaan in Amsterdam. Daar is namelijk de Prix de Rome tentoonstelling te zien.

De Prix de Rome is de oudste prijs voor jonge kunstenaars (tot 35 jaar) in Nederland. De prijs werd in 1808 ingesteld door koning Lodewijk Napoleon. Oorspronkelijk wonnen kunstenaars een verblijf in Rome, waar zij de klassieke schilderkunst volgens de academische traditie konden bestuderen.

Tegenwoordig is dat anders. De missie van de Prix de Rome is het traceren van talent en signaleren van trends in de beeldende kunst en de architectuur, in een internationale context. De winnende kunstenaar ontvangt 45.000 euro. Genoeg geld om zich een jaar lang waar dan ook ter wereld te scholen. De prijs zou inmiddels Prix du Monde kunnen heten.

Als je Smart Project Space binnenkomt sta je meteen voor een keuze. Ga je eerst naar de filmpjes van de kunstenaars kijken om informatie te verwerven of ga je blanco de ruimtes in om de kunst puur te ontvangen.

Ik kies voor het eerste. Bij ieder filmpje verbaas ik me over de toegankelijkheid van de kunstenaars. Uiteraard zijn ze allemaal onder de 35 jaar, maar het voelt alsof ik zo met iedereen een biertje zou kunnen drinken. Ze verrassen me stuk voor stuk met hun toegewijde verhalen. Vol verwachting loop ik de expositieruimtes in.

Er is meteen niets meer over van de gezellig kletsende kunstenaars op de monitoren. Ik moet zelf aan de slag. Het kost me moeite. Bij de meeste werken duurt het lang voordat ik er grip op krijgt. Het begint al met Gwenneth Boelens die voor haar werk in het verleden is gedoken en is gaan experimenteren met het fenomeen negatief. Leuk als je het verhaaltje nog vers in je gedachten hebt, maar beeldend gebeurt er bar weinig.

Tentoonstellingen met het soort werk als dat van Gwenneth Boelens zorgen ervoor dat ik me, als een drenkeling aan een stuk wrakhout, vastklamp aan ieder stukje context dat ik maar kan vinden. Koortsachtig probeer ik bij ieder werk het verhaal van de kunstenaar naar boven te halen, ik vreet de tekstbordjes bijna van de muren en het begeleidende boekje is aan het einde van mijn bezoek een vodje. Anders voel ik me verloren, leeg en onwetend. Zo vastbesloten als ik ben om grip op de werken te krijgen, zo snel ben ik de meeste werken weer vergeten als ik Smart Project Space uitloop.

Toch zijn er een paar werken die me wel zijn bijgebleven. Het werk van Ben Pointeker vraagt concentratie, maar juist die concentratie levert beelden op die op mijn netvlies branden. Het is een videowerk waarin hij kiest voor een dialoog tussen stilstand en beweging. Je ziet een bewegingsloos meisje staan, met wapperende blonde haren, in het heen en weer zwiepende riet. Het beeld staat lang stil, het meisje ook, maar verder beweegt alles. Stilstand en beweging vechten om de hoofdrol in dit werk. Die spanning intrigeert me.

Het andere kunstwerk dat me is bijgebleven is van de Finse kunstenares Pilvi Takala. Ik kende haar van haar eerdere videowerk, ´The real snow white´, waarin ze verkleed als sneeuwwitje probeert Disneyland binnen te komen. Ze wordt geweerd want de échte sneeuwwitje is al binnen in het park. Op deze manier begint ze een discussie met de vraag, wanneer is iets of iemand echt? Ze legt de machtsverhoudingen bloot. Toch vind ik vooral een goed uitgevoerde ‘Bananensplit’.
Prix de Rome Sorry this text is currently not available in english - Pilvi Takala, Broad Sense (2011) Installation with 19 T-shirts and video, 8 min 30 sec, color, sound. (Prix de Rome 2011 exhibition)
Sorry this text is currently not available in english - Met het werk dat ze voor de Prix de Rome heeft gemaakt gaat ze een stap verder. Ze toont een film waarin ze vier dagen lang openbare hoorzittingen bijwoont in het Europese Parlement in Brussel. Voorafgaand aan haar bezoek heeft ze alle lidstaten van de Europese Unie aangeschreven om te vragen wat de kledingvoorschriften zijn voor een bezoek aan het parlement. Ieder land geeft een totaal ander antwoord op haar mail. En dat zijn mensen die werken voor het parlement waar de regels worden gemaakt en beslissingen worden genomen voor heel Europa? Ze heeft iedere mail op een t shirt laten drukken en ze trekt iedere dag een paar keer een ander t shirt aan met daarop de tekst van één van de ontvangen e-mails. Ook onderzoekt ze het security systeem in het parlement door in en uit het gebouw te lopen en over andere afdelingen te zwerven.

Er zijn veel hedendaagse kunstenaars bezig om bijna op een documentaire manier discussies te starten over de samenleving. Ook Mark Boulos doet dat in zijn film ‘No Permanent Address’, waarbij hij een groep communistische guerrilla’s volgt op de Filippijnen. Ik ben van mening dat dit een goede ontwikkeling is. Op die manier wordt kunst aanleiding tot discussie. Kunst als middel, niet als doel.

Als de prijs wordt toegekend op basis van het signaleren van trends, vind ik dat Pilvi Takala de prijs verdient. Hoewel beide werken inspelen op de actualiteit is de rol van de kunstenaar in beide werken anders. Waar Mark Boulos feiten registreert, zet Pilvi Takala een performance neer met zichzelf in de hoofdrol. Op die manier gaat zij net een stap verder.
Prix de Rome Sorry this text is currently not available in english -
Sorry this text is currently not available in english - door Anna Jordans (24 jaar)

De afgelopen 2 jaar heb ik de redactie en productie gedaan voor het programma 4 Art, onderdeel van Kunstuur van de AVRO. Daarnaast ben ik aan het afstuderen aan de master Kunsteducatie aan de Hogeschool voor de Kunsten in Amsterdam. Op dit moment ben ik bezig met de ontwikkeling van een nieuw programma voor jongeren over hedendaagse kunst dat aan kan sluiten op CKV lessen op middelbare scholen. Link van de pilot: www.kunst.avro.nl/whattheart
Reageren kan ook naar: anna.jordans@avro.nl

Dit artikel is geschreven tijdens de workshop kunstkritiek, georganiseerd door Prix de Rome en Domein voor Kunstkritiek. Deze artikelen bevatten de individuele mening van de deelnemers, en niet van de organisatie. Iedere deelnemer is gevraagd de tentoonstelling Prix de Rome 2011 Beeldende Kunst te bezoeken, en een kritisch betoog te schrijven waarin een persoonlijke winnaar wordt gekozen.

Beste Anna,

Heel erg bedankt voor je heldere en mooie tekst. Ik heb het idee dat ik door jouw goede verwoording de kunst al enigszins zelf heb mogen ervaren. Ik hoop dat ik snel in de gelegenheid kom om deze kunstwerken te bezichtigen.
Reka   4-6-2011 04:41

Interessant om eens wat te lezen over hoe kunstenaars zit in deze tijd manifesteren. Het blijft me soms nog steeds verbazen hoe ver creativiteit kan reiken.
Is er misschien ook een online impressie van de tentoonstelling in Amsterdam.

Groetjes, Rudie
Rudie de Seijn   4-6-2011 18:04

Beste Rudie,

Onder het kopje 'Kunstenaars' is een overzicht van de 10 exposerende kunstenaars te vinden met enkele afbeeldingen van de werken en interviews.
Omdat er veel videokunst te zien is in SMART Project Space kan ik ook aanraden om de afleveringen van AVRO Kunstuur terug te kijken. In de vijfdelige serie over de Prix de Rome worden namelijk enkele fragmenten van deze werken getoond. De link naar AVRO Kunstuur kan je vinden bij de 'Nieuws' items.

+ een groet

Sebastiaan
Sebastiaan   5-6-2011 11:08

Plaats hier een reactie




Anti-Spam check *
Vul de volgende woorden in: check

Eerdere
Columns