My Prix
Columns

21-7-2011

Takala en Pointeker grijpen de aandacht

Door: Gijs van der Sanden

Sorry this text is currently not available in english - Hoewel beeldende kunst een grote interesse van me is, zou je kunnen zeggen dat mijn feitelijke kennis over het onderwerp nogal ‘beperkt’ is. Door de lessen kunstgeschiedenis op mijn middelbare school kan ik weliswaar een Ionische zuil van een Dorische zuil onderscheiden en weet ik dat Picasso onder andere een roze en een blauwe periode heeft gekend, maar daarmee houdt het wel zo’n beetje op. Zou je mij vragen wat de kunsthistorische relevantie is van een werk als – ik noem maar wat – For the Love of God van Damien Hirst, dan moet ik je een antwoord schuldig blijven. Ik zou het oprecht niet weten.

De tentoonstelling van de Prix de Rome in Smart Project Space bezocht ik dan ook met weinig andere beoordelingscriteria dan mijn persoonlijke smaak. Na een vluchtige blik op het tentoongestelde werk werd meteen duidelijk dat dat niet eenvoudig is: veruit het meeste werk is sterk conceptueel en moeilijk te begrijpen zonder op zijn minst enige kennis te hebben van de werkwijze van de kunstenaar. De stoffen van Vincent Vulsma, de fotografische installatie van Gwenneth Boelens, het zijn allemaal werken die niet voor zichzelf spreken. Kan ik daar als oningewijde kunstcriticus eigenlijk wel mijn oordeel over vellen?

Liever richt ik me op het werk waarbij ik begrijp wat ik zie, of dat op een emotioneel en associatief niveau iets met me doet. Een kandidaat die het eerste criterium zonder meer doorstaat, is Pilvi Takala (Finland, 1981). Met haar installatie Broad Sense over Europa’s grootste politieke organisatie – de Europese Unie – confronteert ze de toeschouwer op een intelligente manier met een interessante paradox. Takala laat zien dat er zich zelfs binnen een gigantisch regelgevend orgaan als de EU situaties voor kunnen komen waarvoor geen script bestaat en waar iedereen die erin figureert eigenlijk maar wat doet. Dat geeft haar werk niet alleen artistieke, maar ook een duidelijke maatschappelijke waarde.
Prix de Rome Sorry this text is currently not available in english -
Sorry this text is currently not available in english - Haar aanpak is even eenvoudig als doordacht. Voor haar project stuurde Takala een e-mail naar alle 27 lidstaten van de EU, met daarin de vraag wat de precieze kledingvoorschriften zijn voor een EU-congres dat ze in Brussel bij zal wonen. Elk land komt met een min of meer verschillend antwoord: sommige e-mails zijn kort en bondig, andere erg gedetailleerd. Takala laat de e-mails op witte T-shirts drukken, en draagt deze vervolgens tijdens het congres. Haar installatie in Smart Project Space toont de registratie van haar congresbezoek met een verborgen camera op een groot scherm samen met de 27 T-shirts.

Tijdens het kijken naar de documentaireachtige film van haar bezoek aan het congres is een glimlach moeilijk te onderdrukken. Het is bijzonder vermakelijk te zien hoe Takala zich van de domme houdt in een wereld van bewakers, pasjes, detectiepoortjes, gangen en liften en steeds op plekken komt waar ze eigenlijk niet zou mogen komen. Op geraffineerde wijze legt ze de grijze gebieden bloot van een schijnbare orde.

Ook het dromerige videowerk van Ben Pointeker (Oostenrijk, 1975) greep mijn aandacht, zij het om een totaal andere reden dan het werk van Takala. Spreekt dat laatste aan vanwege zijn heldere werkwijze, Pointeker fascineert juist door het gebrek daar aan. Hij weigert zijn werk van uitleg te voorzien en dat lijkt het eigenlijk alleen maar ten goede te komen. Zijn beelden vragen niet om een feitelijke duiding, maar doen juist een regelrecht beroep op je gevoel. In de donkere ruimte waar de film wordt getoond, nemen de beelden al na een paar seconden totaal bezit van je.

Beweging speelt een belangrijke rol in het werk van Pointeker. Het eerste shot laat een vrouw zien op een kronkelige bergweg in een schemerig berglandschap. De voorbij drijvende wolken staan soms stil, worden dan weer vertraagd, dan weer versneld. Het is knap hoe Pointeker het voor elkaar krijgt dat je als kijker — ondanks de vervreemdende beelden — helemaal niet bezig bent met de vraag waar je precies naar aan het kijken bent. De ervaring van het kijken zelf is voldoende.

Voor iemand die geen kenner is op het gebied van beeldende kunst, zoals ik, is het belangrijk dat een werk ogenblikkelijk je aandacht trekt. Takala en Pointeker kregen dat bij mij voor elkaar. De een is helder en doortastend, de ander mysterieus en meeslepend. Van mij zouden ze allebei de Prix de Rome mogen winnen. Als ik écht moest kiezen? Dan toch maar Takala. In een tentoonstelling waarbij het ene werk nog moeilijker te duiden is dan het andere, is het bijzonder verfrissend een werk te zien dat gewoonweg te begrijpen is.
Prix de Rome Sorry this text is currently not available in english -
Sorry this text is currently not available in english - Door Gijs van der Sanden

Gijs is geen echte kunstkenner, maar waagt zich voor de Prix de Rome toch aan de kunstkritiek. Hij studeerde Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam en schreef eerder voor Vice Magazine. Momenteel is hij redacteur bij Folia, het weekblad van de UvA.
Twitter: www.twitter.com/_GVDS_
Er zijn nog geen reacties

Plaats hier een reactie




Anti-Spam check *
Vul de volgende woorden in: check

Email  

Eerdere
Columns